Ograniczanie prawa do odliczenia VAT niezgodne z unijną dyrektywą
Sąd Unii Europejskiej uznał, że przepis polskiej ustawy o VAT, który uzależnia możliwość w danym okresie rozliczeniowym od otrzymania faktury przed końcem tego okresu jest niezgodny z prawem unijnym.
W 2019 r. spółka będąca podatnikiem VAT w Polsce spytała Dyrektora KIS, czy na podstawie art. 86 ust. 1 i 10 ustawy o VAT jest uprawniona do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z prawidłowo wystawionych faktur, jeżeli faktury dokumentujące dokonanie zakupu w danym okresie rozliczeniowym (na przykład w styczniu) otrzymała w kolejnym okresie rozliczeniowym po dokonaniu zakupu (w tym przykładzie - w lutym), ale nie później niż w terminie, w którym złożyła deklarację podatkową (w tym przykładzie - przed 25 lutego). Organ podatkowy w indywidualnej interpretacji uznał jednak, że podatek naliczony można odliczyć dopiero po spełnieniu formalnych warunków, w szczególności - po otrzymaniu faktury. W praktyce oznaczało to, że firma może dokonać tego odliczenia dopiero w rozliczeniu za okres, w którym otrzymała fakturę. W interpretacji podkreślono też, że konieczność spełnienia tego warunku nie skutkuje pozbawieniem podatnika prawa do odliczenia naliczonego VAT, a więc nie narusza zasady neutralności VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, do którego spółka zaskarżyła tę interpretację, zgodził się ze stanowiskiem organu podatkowego, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, do którego trafiła skarga kasacyjna, skierował w tej sprawie pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jego wątpliwości dotyczyły art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT, który - w stosunku do dyrektywy VAT - przewiduje dodatkową przesłankę powstania prawa do odliczenia. Skutkiem stosowania tego przepisu jest konieczność opóźnienia prawa do odliczenia: w sytuacji gdy sprzedawca odprowadził już VAT należny z tytułu dokonanej transakcji, nabywca musi poczekać z odliczeniem do momentu, w którym otrzyma fakturę. Zdaniem NSA takie przesunięcie momentu odliczenia VAT może bezpośrednio wpływać na naruszenie zasady neutralności i nie znajduje bezpośredniego potwierdzenia w dyrektywie VAT.
Z firmly przygotujesz i wyślesz JPK_V7M lub JPK_V7K prosto z przeglądarki!
firmly ułatwia wprowadzanie faktur, generowanie JPK_V7M, JPK_V7K i JPK_FA, oraz umożliwia online wysyłkę do urzędu skarbowego z e-podpisem. Sprawdź statusy wysyłki i pobieraj Urzędowe Poświadczenia Odbioru (UPO) bezpośrednio w aplikacji.
Przejdź do firmly i ułatw sobie pracę z JPK »
Opóźnianie zwrotu VAT narusza zasady neutralności podatku
Sąd Unii Europejskiej, który ostatecznie zajął się tą sprawą, podkreślił, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest uzależnione od spełnienia wymogów lub przesłanek zarówno materialnych, jak i formalnych przewidzianych w dyrektywie VAT. Jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem podstawowe zasady neutralności VAT i proporcjonalności wymagają, aby odliczenie naliczonego VAT zostało przyznane, jeżeli spełniono wymogi materialne, nawet wówczas, gdy podatnicy pominęli niektóre wymogi formalne. Prawo do odliczenia powstaje zatem niezależnie od posiadania faktury, która stanowi jedynie formalny wymóg jego wykonania. Gdy natomiast podatnik nie może odliczyć naliczonego VAT związanego z transakcjami dokonanymi w okresie, w którym powstało prawo do odliczenia, mimo że odpowiednie faktury były dostępne w chwili złożenia deklaracji VAT za ten okres, ponosi on tymczasowo ciężar VAT, w związku z czym nie zostaje on całkowicie zwolniony z ciężaru tego podatku. To zaś narusza zasady neutralności VAT i proporcjonalności. Polskie przepisy naruszają więc prawo unijne - uznał Sąd UE.
Monika Piątkowska, doradca podatkowy e-pity wyjaśnia "TSUE może nie wywrócił stolika KSeF, ale z pewnością odebrał mu jedną nogę. Jednym z założeń Krajowego Systemu e-Faktur było ukrócenie antydatowania faktur. Przedsiębiorcy, choć nie było to zgodne z prawem, wystawiali faktury z datą wskazującą koniec minionego miesiąca. Przykładowo, do styczniowej dostawy sprzedawcy wystawiali fakturę na początku lutego, ale z dniem wystawienia 31 stycznia. Wszystko, po to aby nabywca mógł odliczyć VAT, co było uzależnione m.in. od daty dostarczenia faktury. KSeF miał raz na zawsze ukrócić ten proceder. Miał - to dobre słowo … TSUE wyrokiem z 11 lutego 2026 r. zreorganizował system rozliczenia VAT w Polsce. Uznał on, że podatnik ma prawo rozliczyć VAT w poprzednim miesiącu, nawet jeśli faktura została mu doręczona dopiero w następnym. Istotne jest przy tym posiadanie dokumentu na dzień złożenia deklaracji, jednak data jego otrzymania nie może decydować o okresie odliczenia podatku".
VAT można odliczyć dopiero po dokonaniu zgłoszenia rejestracyjnego
Źródło: wyrok Sądu Unii Europejskiej z 11 lutego 2026 r. (sprawa T-689/24), wyrok WSA w Warszawie III SA/Wa 2881/19 z 9 października 2020 r., indywidualna interpretacja 0114-KDIP4.4012.560.2019.2.EK z 12 listopada 2019 r.
